http://www.benwilbrink.nl/projecten/breuken.htm
De actuele problematiek van het breukenonderwijs is dat het deels is afgeschaft, zonder rekening te houden met de gevolgschade daarvan.
Jan van de Craats (website 20 maart 2008). Waarom Daan en Sanne niet kunnen rekenen. Zwartboek rekenonderwijs. pdf.
Op blz. 44 geeft Jan van de Craats zijn domeinbeschrijving voor rekenen met breuken: ongeveer een A4 heeft hij daar voor nodig. Een voorstel van deze strekking heeft het in de werkgroep-Van Streun niet gehaald, zodat breuken onderbedeeld zijn geraakt in het referentieniveau, en daarmee in de wettelijke basis voor het rekenonderwijs in Nederland..
Liesbeth van der Plas-Eskes (website). Minder bekende problemen van het Nederlandse wiskunde onderwijs. Een kleine analyse van het wiskunde onderwijs binnen twee generaties. pdf.
Het idee dat een rekenmachientje het vele oefenen onnodig heeft gemaakt, berust op een groot en fataal misverstand. Voordat je echt aan algebra kunt beginnen moet je eerst op de basisschool goed hebben leren optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen, eerst gewoon, daarna met breuken. Zo niet, dan is algebra bij voorbaat al abracadabra.
De Cito-toets bevat geen echte breukensommen.
Om alle breukenvragen van de Cito-toets foutloos te kunnen beantwoorden hoeft een kind feitelijk alleen te weten wat 1/5 betekent en dat 1/5 taartpunt groter is dan 1/10 taartpunt. Gewoon de berekening laten zien van sommetjes zoals: 1 2/5 + 2 3/7 wordt niet gevraagd. Doordat de Cito-toets alleen meerkeuzevragen bevat worden berekeningen bij voorbaat al nooit verlangd, maar zelfs meerkeuzevragen over dit soort sommen ontbreken geheel. Zoals dat gaat met proefwerken in het algemeen en al helemaal bij een toets met zoveel impact als de Cito-toets, stelt de gemiddelde school zijn onderwijs hierop af. Bedoeld of onbedoeld, want de meest gebruikte schoolboeken bevatten ook veel te weinig oefenmateriaal.
N.B. In het origineel zijn de breuken met een horizontaal deelstreepje geschreven.
Samenvattend moet de leerling bij het verlaten van de basisschool de onderstaande vier feitjes weten over breuken voor een foutloze toets.
Zelfs zonder deze geringe breukenkennis mist een leerling slechts 10 van de 60 rekenvragen en kan hij nog met gemak naar het VWO.
We vergelijken dit voor de grap eens met iets heel anders. In het huis van mijn grootvader, ooit het hoofd van een lagere school in Noordwijk, vond ik op zolder het volgende boekje uit 1918:
’Mijn Examen, opgaven van de toelatings-examens voor hoogere burgerscholen en gymnasia’
Zie het stuk van Liesbeth voor de voorbeelden van complexe breuken in die examens. Die ingewikkeldheid is natuurlijk te gek voor woorden (zie ook het proefschrift van Leen: ik meen Wijdenes heeft er ernstige kritiek op geleverd, en gepleit voor de essentie, dus voor wegsnijden van de ballast). Maar Liesbeth heeft hier wel een punt. Dat er nu een generatie onderwijsontwikkelaars is die de breuk 1/3 al te hoog gegrepen vindt, duidt er m.i. ook op dat zij hun geschiedenis van het rekenonderwijs niet kennen.
Rond 1965 werd er een paar keer per week intensief geoefend met algebra. Door de nu volgende bladzijden uit het algebra brugklasboek goed te bekijken (inzoomen met het vergrootglas), zal duidelijk worden dat de moeders van nu aan het einde van de eerste klas al een zeer grote vaardigheid hadden opgebouwd in het rekenen met letters en een goed inzicht hadden verworven in het hoe en waarom van algebra.
Liesbeth heeft een groot aantal bladzijden van het algebraboekje gescand. Prachtig.
Van onschatbare waarde is ook dat men via de wiskunde leert denken in abstracties.
Tja, bedoelt Liesbeth misschien gewoon dat het van belang is dat leerlingen intensief kennis maken met het denken in abstracties? Of je dat ook ‘leert’, ja zou moeten leren, is in de geschiedenis van het wiskundeonderwijs een strijdpunt, en voor psychologen die langskomen meestal iets dat ze niet serieus kunnen nemen (van klassieke talen of schaken wordt dat ook gezegd: zou je wiskunde dan in kunnen ruilen voor schaken?)
Om dat belang van kennismaken met abstract redeneren te onderstrepen, wijst Liesbeth op de in dit opzicht ernstig tekortschietende huidige methoden: zie de zes punten die zij noemt. Dat is lijkt inderdaad verdacht veel op verkwanseling van de wiskunde.
Liesbeth van der Plas: Breuken voor de Basisschool, Vmbo, Havo, VWO en Pabo. [oefen-dvd] oefen-dvd
Joost Hulshof (12 september 2011). Doorlopende leerlijnen breuken lopen niet door. Voordracht SLO, Enschede.
Hulshof wijst er onder andere op dat breuken met noemers anders dan veelvouden van twee en vijf uit het onderwijs dreigen te verdwijnen, onder invloed van bijvoorbeeld het referentiekader rekenen van de commissie-Meijerink, een kader dat is vastgelegd in de Wet op de referentieniveaus taal en rekenen.
G. Bruin-Muurling (2010). The development of proficiency in the fraction domain. Affordances and constraints in the curriculum. Technische Universiteit Eindhoven. abstract [de volledige tekst is (nog?) niet online beschikbaar]
We found that problems in de fraction domain start already early in education and continue in later grades. Although the proficiency of the students developed considerably from grade 4, the students’ proficiency level at the end of grade six showed lack of deeper understanding of fractions. Corresponding to the textbooks, the teaching of fractions and fraction arithmetic in primary education, is directed towards procedural problem solving of standard tasks. The students did not develop deeper understanding of underlying concepts like unit, rational number and equivalence. Moreover, strategies that students did learn appeared to be number specific. The consequence of this unconnected knowledge might be that their proficiency level is unstable.
Bruin-Muurling 2010 p. 103, zie ook de conclusies p. 144
Onderwijs in breuken: in de lijn van de opvattingen van RR heeft Geeke Bruin-Muurling (2010) onderzocht hoe dit onderwijs in de praktijk reilt en zeilt. Als ik het in de gauwigheid goed heb gezien, geeft de passage in bovenstaande box de kern van haar resultaten weer. Ik kan daar niet uit afleiden dat het RR is geslaagd op zijn eigen doelen, en het valt dan te vermoeden dat de eenvoudige rekenvaardigheid met breuken verwaarloosd blijkt te zijn. Het lastige met dit onderzoek is dat het noodzakelijkerwijs alleen op RR-gebaseerd rekenonderwijs onderzoek berust (ander onderwijs was er immers niet of nauwelijks), zodat het ongewis blijft hoe de resultaten van het onderzoek zijn te duiden in termen van geslaagd zijn van de missie van het RR. In beginsel kan een onderzoek zoals dit wel degelijk inzichten in de effectiviteit van tal van varianten binnen het RR in de klas opleveren, ik ben dus wel benieuwd wat verdere lezing van dit proefschrift nog op gaat leveren.
K. P. E. Gravemeijer, G. Bruin-Muurling & M. van Eijck (2009). Aansluitingsproblemen tussen primair en voortgezet onderwijs — geen doorgaande lijn voor het vermenigvuldigen van breuken. Panam-Post pdf.
Het blijkt dat opgaven en voorbeelden in de basisschoolmethoden aansturen op verschillende rekenprocedures voor verschillende getalcombinaties, terwijl de havo/vwomethoden al snel starten met één algemene regel voor alle mogelijke gevallen (‘teller keer teller en noemer keer noemer’). Bovendien blijken de basisschoolprocedures sterk gebonden aan contexten, waardoor de leerlingen in het algemeen niet met breuken als onbenoemde, op zichzelf staande, getallen rekenen, maar met benoemde contextgebonden getallen. In het voortgezet onderwijs wordt echter al snel op het niveau van de on- benoemde getallen gerekend.
Ik denk toch dat dit zó moet worden gelezen dat het realistisch rekenonderwijs in de basisschool op een paar verkeerde paarden heeft gewed. Nee hoor, Gravemeijer c.s. vinden dat het VO zelf een aansluitingsprobleem heeft: het goede werk dat op de basisschool is gedaan, moet in het VO worden afgerond om een goede overgang naar de wiskunde te krijgen.
En ik maar denken dat hier staat dat de leerlingen bij de overgang van het rekenen van hun basisschool naar de wiskunde in het VO een paar verkeerde gewoonten weer moeten afleren.
Ron Aharoni (2009). Kinderen leren rekenen. Boom.
Merlyn J. Behr, Richard Lesh, Thomas R. Post & Edward A. Silver: Rational-number concepts. 91-126 pdf in Richard Lesh & Marsha Landau (Eds.) (1983). Acquisition of Mathematics Concepts and Processes. Academic Press.
Breuken, procenten, kommagetallen en verhoudingen - tussendoelen Annex Leerlijnen Bovenbouw Basisschool Noordhoff. isbn 9789001851064. [nog niet gezien, KB ter inzage]
S. Kuipers (2004). De leerlijn rekenen/breuken - voor groep 6 en hoger. cd-rom (is dit een boek of alleen een cd-rom?)(nog niet gezien)
Boomsma (). Resultaten van het onderwijs in breuken op de lagere school. Wolters (nog niet gezien)
Liesbeth van der Plas (2007). Wiskunde interactief - breuken voor de Basisschool, Vmbo, Havo/VWO en Pabo. Karakter Uitgevers. (nog niet gezien)
Hessel Pot (2005). Breuken, wat zijn dat eigenlijk voor dingen? Euclides, 82 #2
F. Goffree, A. A. Hiddink & J. M. Dijkshoorn (1970 4e). Rekenen en didactiek. Wolters-Noordhoff.
Breuken worden behandeld in hoofdstuk 6, kommagetallen in hoofdstuk 8, verhoudingen en evenredigheden in hoofdstuk 15, telkens met twee hoofdrekentoetsen.
15.B.6. Hoofdrekentest (zesde klas) Tijd: 5 min.
30 x 4 1/2 = 25 - 3/4 = 9 x 25 = 17 - 2/3 = 1/3 x 72 = 7 x 12,5 = 27 : 4 = 8 x 13,5 = 27 + 38 = 13 - 1/5 is 9 x 4,5 = 92 - 47 = 12 1/2 + 1 1/4 = 7 x 8,5 = 21 : 4 = 4 x 27,5 = 43 : 5 = 5/6 - 1/3 = 16 x 125 = 44 st. = .. gld. 28 rijksd. = f . . . 36 kw = f . . . 1/5 x 120 = 40 rijksd. = f . . .
Voor hoofdrekentoets zie 2.A.8. zie hier
Treffers, A. Treffers, L. Streefland & E. de Moor (1994). Proeve van een nationaal programma voor het reken-wiskundeonderwijs op de basisschool. Deel 3A. Breuken. Zwijsen. isbn 9027633398 – 223 blz. door bibliotheek gebonden
Soo Jin Lee, Rachael Eriksen Brown & Chandra Hawley Orrill (2011): Mathematics Teachers' Reasoning About Fractions and Decimals Using Drawn Representations. Mathematical Thinking and Learning, 13, 198-220. abstract
Thomas P. Carpenter, Elizabeth Fennema & Thomas A. Romberg (Eds.) (1993). Rational Numbers. An Integration of Research. Erlbaum.
Amy Fleeger Hillen (2005). Examining Preservice Secondary Mathematics Teachers' Ability to Reason Proportionally prior to and upon Completion of a Practice-Based Mathematics Methods Course Focused on Proportional Reasoning. Dissertation University of Pittsburg. Approved by Ellen Ansell, Ellice Forman & Gaea Leinhardt. pdf.
Steven A. Hecht & Kevin J. Vagi (2010). Sources of Group and Individual Differences in Emerging Fraction Skills. Journal of Educational Psychology, 102, 843-859.
Darcy Hallett, Terezinha Nunes & Peter Bryant (2010). Individual Differences in Conceptual and Procedural Knowledge When Learning Fractions. Journal of Educational Psychology, 102, 395-406.
E. M. Meyers (1928). Vergelijkingen met breuken in middeleeuwse rechtsteksten. Mededelingen der Koninklijke Akademie van Wetenschappen, Afdeeling Letterkunde, Deel 66 Serie B, No. 6. 25 blz brochure
J. Versluys (1906). Deelbaarheid en repeteerende breuken. Amsterdam: A. Versluys. — 78 blz. brochure, zesde druk
L. Streefland (1988). Realistisch breukenonderwijs. Vakgroep Onderzoek Wiskundeonderwijs en Onderwijscomputercentrum, Rijksuniversiteit Utrecht. proefschrift RUU.
Catherine Sophian (2007). The origins of mathematical knowledge in childhood. Lawrence Erlbaum.
Chapter 6: Understanding fractions. pp. 106-130.
Steven A. Hecht & Kevin J. Vagi (2010). Sources of Group and Individual Differences in Emerging Fraction Skills. Journal of Educational Psychology, 102, 843-859.
Darcy Hallett, Terezinha Nunes & Peter Bryant (2010). Individual Differences in Conceptual and Procedural Knowledge When Learning Fractions. Journal of Educational Psychology, 102, 395-406.
Kristie Jones Newton (2008). An extensive analysis of preservice elementary teachers' knowledge of fractions. American Educational Research Journal, 45, 1080-1110. abstract
Siegler, R., Carpenter, T., Fennell, F., Geary, D., Lewis, J., Okamoto, Y., Thompson, L., & Wray, J. (2010). Developing effective fractions instruction for kindergarten through 8th grade: A practice guide ,(NCEE #2010-4039). Washington, DC: National Center for Education Evaluation and Regional Assistance, Institute of Education Sciences, U.S. Department of Education. Retrieved from whatworks.ed.gov/ publications/practiceguides. pdf
Robert S. Siegler, Clarissa A. Thompson & Michael Schneider (2011 accepted). An integrated theory of whole number and fractions development. Cognitive Psychology. pdf
Laetitia Desmet, Jacques Grégoire & Christophe Mussolin (2010). Developmental changes in the comparison of decimal fractions. Learning and Instruction, 20, 521-532. abstract
Susanne Prediger (2008). The relevance of didactic categories for analysing obstacles in, conceptual change: Revisiting the case of multiplication of fractions. Learning and Instruction, 18, 3-17. pdf
Morris Kline (1980). Mathematics. The loss of certainty. Oxford University Press.
Linda Fisher (2007). Learning About Fractions from Assessment, by Linda Fisher In Alan H. Schoenfeld: Assessing mathematical proficiency. Cambridge University Press. pp 195-211 pdf
Susan B. Empson (1999). Equal Sharing and Shared Meaning: the Development of Fraction Concepts in a First-Grade Classroom. Cognition and Instruction, 17, 283-342. questia
Andrew Iszák (2011). Mathematical knowledge for teaching fraction multiplication. Cognition and Instruction, 26, 95-143.
Bárbara M. Brizuela (2006). Young children's notations for fractions. Educational Studies in Mathematics, 62, 281-305. pdf
T. W. Boyer, Levine, S. C., & Huttenlocher, J. (2008). Development of proportional reasoning: Where young children go wrong. Developmental Psychology, 44, 1478–1490.
Bright, G., Behr, M., Post, T., & Wachsmuth, I. (1988). Identifying fractions on number lines. Journal for Research in Mathematics Education, 19, 215–232.
Fujimura, N. (2001). Facilitating children’s proportional reasoning: A model of reasoning processes and effects of intervention on strategy change. Journal of Educational Psychology, 93, 589–603.
Jitendra, A. K., Star, J. R., Starosta, K., Leh, J. M., Sood, S., Caskie, G., . . . Mack, T. R. (2009). Improving seventh grade students’ learning of ratio and proportion: The role of schema-based instruction. Contemporary Educational Psychology, 34, 250–264.
Susan B. Empson (1999). Equal sharing and shared meaning: The development of fraction concepts in a forst-grade classroom. Cognition and Instruction, 17, 283-342. abstract
Geoffrey B. Saxe, Maryl Gearhart & Michael Seltzer (1999). Relations between classroom practices and student learning in th edomain of fractions. Cognition and Instruction, 17, 1-24. abstract
Hessel Pot (2009). Zijn breuken en verhoudingen nou wel of niet hetzelfde? Studiedag NVvW - 7 november 2009.abstract
Darcy Hallett, Terezinha Nunes & Peter Bryant (2010). Individual Differences in Conceptual and Procedural Knowledge When Learning Fractions. Journal of Educational Psychology, 102, 395-406.
Steven A. Hecht & Kevin J. Vagi (2010). Sources of Group and Individual Differences in Emerging Fraction Skills. Journal of Educational Psychology, 102, 843-859.
Gerhard F. Steiner & Markus Stoecklin (1997). Fraction calculation — a didactic approach to constructing mathematical networks. Learning and Instruction, 7, 211-233. abstract abstract
http://benwilbrink.nl/projecten/wijdenes_1924_breuken.jpg
De afbeelding: enkele breukensommen voor de zesde klas, 1924, voor leerlingen die toelating voor mulo, hbs of gymnasium willen gaan doen.
Lonneke Boels (2011). Breuken op de basisschool. Euclides, 86, 244. abstract
Hoe zit het met die breuken bij de overgang bo-vo, wat kunnen en kennen deze leerlingen? Zij noemt alleen enkele Nederlandse publicaties, geen empirisch onderzoek.
Hans Freudenthal heeft eind zeventiger jaren met veel moeite een opzet voor een cursus breuken gemaakt, daar is nooit iets mee gedaan, ook niet gepubliceerd als ik het goed heb
Tal-team (2005). Breuken, procenten, kommagetallen en verhoudingen. FI/Wolters/Noordhoff [niet in mijn bezit]
P. van den Brom-Snijders e.a. (2006). Gebroken getallen Reken/wiskundedidactiek. ThiemeMeulenhof [voor de Pabo; niet in mijn bezit]
P. M. van Hiele (1973). Begrip en inzicht. Werkboek van de wiskundedidactiek. Muusses. Zie ook de pagina met aantekeningen bij werk van Van Hiele html
Hoofdstuk 22. Zouden we het rekenen met breuken misschien kunnen afschaffen? Ik heb mij laten informeren dat dit hoofdstuk van Van Hiele gebazel is. Nog een citaat uit een ander hoofdstuk:
De voornaamste oorzaak van het mislukken van het onderwijs in breuken op de basisschool is, dat de leerlingen vrijwel niets met de breuken kunnen doen: de kennis van de breuken maakt hun leven niet rijker.
blz. 225
P. M. van Hiele (1973). Begrip en inzicht. Werkboek van de wiskundedidactiek. Muusses. Zie ook de pagina met aantekeningen bij werk van Van Hiele html
Hoofdstuk 1. Evenredigheden gaat over de evenredigheidsmatrix.
Men is gewoon een evenredigheid te lezen als een gelijkheid van quotiënten: 2 : 5 = 6 : 15. Deze evenredigheid is juist, want 2/5 = 6/15.
Deze beschouwingswijze maakt de leer der evenredigheden moeilijker dan wel nodig is. Breuken hebben twee nadelen: 1e het getal in de noemer kan niet gelijk zijn aan nul; 2e het rekenen met breuken is minder eenvoudig dan het rekeen met produkten.
Het kan heel gemakkelijk anders. Verschillende didaktici die zich bezig hielden met het rekenen in het basisonderwijs hebben al een lans gebroken voor het werken met ‘verhoudingsblokken’. Men treft deze gedachte o.a. aan bij Dreckhahn in zijn ‘Arbeitsbuch für den Rechenunterricht’ en bij Turkstra en Timmer in ‘Rekendidactiek, 1e deel’. Het komt erop neer, dat men twee rijtjes getallen onder elkaar zet:
2 4 7 12 -2 -5
6 12 21 36 -6 -15
Het tweede rijtje wordt uit het eerste verkregen door alle getallen met eenzelfde getal te vermenigvuldigen.
Het belangrijkste van deze metode is, dat er nergens een bewerkingsteken geplaatst is: de getallen staan in een rechthoekig blok, zij vormen een evenredigheidsmatrix.
blz. 1
Rainer Kaenders & Klaas Landsman (2010). Interview Chris Zaal. Wiskunde opstuwen in de vaart der volkeren. Nieuw Archief Wiskunde, 5/11 nr 1
“( .. ) Het hele probleem met het realistische wiskundeonderwijs zoals het FI dat maakt, is hun idee dat de abstractie wel vanzelf komt als je maar genoeg contexten aanbiedt. Almaar aansluiten bij de gedachtenwereld van de leerlingen. B-leerlingen vragen dan na een tijdje: ‘Waarom zeggen ze niet gewoon wat ze bedoelen?’ Dit zie je ook terug in de lespakketjes van het FI: daarin wordt eindeloos verkend, maar het gewenste einddoel blijft achter de horizon. De zogenaamde ‘didactische modellen’ maken het nog erger. Een ‘verhoudingstabel’ geeft de leerling in het begin steun, maar blokkeert uiteindelijk de wiskundige ontwikkeling omdat de vervolgstap van verhoudingstabel naar algebraïsch rekenen niet gemaakt wordt. Al heet het instituut naar Freudenthal met zijn Mathematik als pädagogische Aufgabe—het pedagogisch inzicht ontbreekt. Door de realistische didactiek blijft de ontwikkeling van de leerling in een initieel stadium steken.”
blz. 43
http://www.benwilbrink.nl/projecten/breuken.htm